Tragovi

10.12.1749.

“Somborski franjevci su od Magistrata dobili u vlasništvo i neograničeno korišćenje 24 jutra zemlje u salašima Gradina”, beleži fra Bona Mihalović u svome Dnevniku, kojim je osvetlio značajan period povesnice ovoga grada, ne samo iz svoga, nego i vremena pre njega, pri čemu se oslanjao na pisane podatke, poput ovoga koji je pronašao u magistratskoj arhivi. Dalje u istom povodu on navodi da su”za sećanje na ovo, oci franjevci, na brežuljku ove livade zvane Klisa, podigli drveni krst i blagoslovili ga, čiji se ostaci i danas (1787) nalaze u zemlji”, što kazuje da je sam Dnevnik svoj konačni oblik dobio upravo te navedene 1787. godine.

13.12.1882.

Na sv. Andriju Prvozvanog, njezinog zaštitnika, OSVEĆEN JE DOM SRPSKE ČITAONICE u Somboru Na dan ovog svetitelja se obavezno održavaju redovna Godišnja skupštinska zasedanja, što je precizirano u članu 19 Poslovnog reda Čitaonice prihvaćenog na skupštini održanoj 31. maja 1892. i potvrđeno članom 20. Kućevnog reda 5. januara 1908, koji je potpisao predsednik dr Laza Kostić. Uz redovan prijem novih članova i razmatranje godišnjeg izveštaja o radu i drugih aktuelnih pitanja, na Godišnjoj skupštini se biraju i čitaonički časnici, uključujući i predsednika. Od toga se odstupilo jedino 1910; pošto je 9 decembra umro dr Laza Kostić, Godišnja skupština je imala karakter komemoracije na kojoj je odlučeno da u znak pijeteta i poštovanja spram svoga velikana, čitaonička skupština godinu dana ne bira novog predsednika.

14.12.1966.

U Somboru je potpisan SPORAZUM između Veća grada Baja i Skupštine opštine Sombor o uspostavljanju bratskih odnosa, u tekstu: “Predstavnici oba područja odlučili su da na osnovu rezultata dosadašnjih prijateljskih veza prošire međusobno upoznavanje, ojačaju dobrosusedske odnose i razviju svestranu uzajamnu saradnju, sa ciljem da na osnovu razmene iskustava doprinesu unapređenju socijalističkog razvitka oba područja i jačanju prijateljstva naroda Narodne Republike Mađarske i Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije”. Sporazum su potpisali predsednici Laslo Farkaš i Jovan Vasiljević. Biće to samo overa već uspostavljenih odnosa između brojnih učesnika dve strane, koji će se u još većoj meri razvijati. Ratna zbivanja i kasnije uvedene sankcije Jugoslaviji će sve to izmeniti, ali je Baja, upravo u sankcijama dopremila značajnu pomoć Somboru. Kada je izgledalo da će saradnja dobiti novi zamah, u godinama novog Milenijuma ona je svedena na najmanju moguću meru, mada je interes i potreba obe strane, a pogotovo Sombora, za njezino unapređenje izuzetno velik.

15.12.1844.

U Somboru je osnovana MAĐARSKA ČITAONICA, za čijeg prvog predsednika je izabran Ištvan-Stipan Strilić, koji je sa Karoljem Martonfijem, Nandorom Astom i Belom Putnikom bio najaktivniji u kanalisanju nastojanja somborskih peštanskih studenata. Prvi sastanci su održavani u kući predsednika, danas poznatoj kao Krečarevića palata. Zamišljena da okuplja zainteresovane, na raspavu o pitanjima od opšteg interesa preko koje bi se uticalo na prosvećivanje članstva i sugrađana bez obzira na nacionalnu i versku raznolikost, među prvih 129 članova bilo je i 30 Srba i Bunjevaca. Vremenom će Čitaonica promeniti naziv u Mađarska kasina, koju ne treba poistovećivati sa kasnije osnovanim pevačkim društvom, izgradiće svoju zgradu u kojoj je danas uprava i dečje odeljenje Gradske biblioteke, ali je i na razmeđu vekova sve više u njoj preovladavao mađarski nacionalni duh.

17.12.1870.

Iako pouzdano nije utvrđen datum formiranja SOMBORSKOG PEVAČKOG DRUŠTVA, dan sv. Damaskina se svetkuje kao njegova krsna slava. Nastalo pod imenom Somborska srpska pevačka družina, kroz sve vreme trajanja i menjanja naziva, ono je ostavilo neizbrisive tragove u kulturnoj i sveopštoj povesnici ovoga grada. Nezaboravni su nastupi Družine 1907. u Beogradu kada je na pevačkoj utakmici osvojila prvo mesto i orden sv. Save V stepena, potom organizovanje Srpske pevačke slave u Somboru 1914, uz učešće 23 horske družine iz svih krajeva velike carevine i gostima iz Beograda “Stankovićem” i Obilićem”, prve i jedine utakmice srpskih horskih družina iz Austrougarske…Od 1985. u njegovom okrilju, rano preminuli dirigent Silvester Hajnal, je osnovao Mešoviti omladinski hor Iuventus cantat, koji je nastavio i obogatio tradiciju, a ugled horskog umeća somborske mladosti uzdigao do svetskih visina…

17.12.1945.

Na železničku stanicu u Kolutu je prispelo prvih 46 kolonističkih porodica Gorjanaca, a ubrzo će im slediti i Ličani iz gospićkog, koreničkog, udbinskog, lapačkog, perušićkog i otočačkog sreza, sve skupa 390 porodica sa 2.735 duša, među kojima 700 boraca i 150 nosilaca “Spomenice 41”. Pridošlice su raspoređene po domovima koje su napustili njihovi prethodni vlasnici Nemci, koji su gotovo u celini naseljavali ovo mesto jer pre Drugog svetkog rata u Kolutu živelo 2.255 Nemaca, dok su svi ostali brojali 130 žitelja. Verovatno tada pridošlice nisu ni znale da su doseljeni u mesto koje datira u dokumentima još iz 1261. pod imenom Kilod, starijem i većem od Sombora i kroz turske zemane. Ali, oni će ovde, u početku tegobno i nevešto se snalazeći u novim okolnostima i prilikama, radom i trudom, velikom istrajnošću i upornošću zasnovati novi život, za koji su verovali dolazeći u nove krajeve, da će im biti bolji i berićetniji od onoga na kamenjaru koji su napustili.